به نظر میرسد والدین باید کمی در باورهای خود تجدید نظر کنند.
از زمانی که بازی «پونگ» (Pong) در اوایل دهه ۷۰ میلادی به یک موفقیت عظیم تبدیل شد، والدین همیشه به فرزندان خود هشدار دادهاند که بازیهای ویدیویی باعث پوسیدگی مغزشان میشود. مگر غیر از این است؟ بیشتر بازیها شامل کودکانی است که به تنهایی در خانه نشستهاند دکمهها را پشت سر هم فشار میدهند و یک بازی میتواند ساعتها طول بکشد. والدین دلایل خوبی برای نگرانی در مورد میزان زمانی که فرزندانشان به صفحهنمایش خیره میشوند دارند اما آیا بازی کردن جنبه مثبتی هم دارد؟
یک گزارش در سال ۲۰۲۲ از موسسه کارولینسکا در سوئد نشان داده است که انجام بازیهای ویدیویی در واقع هوش (IQ) کودک را افزایش میدهد. تورکل کلینگبرگ، عصبشناس این موسسه در سال ۲۰۲۲ گفت: «نتایج ما این ادعا را تأیید میکند که زمان استفاده از صفحهنمایش به طور کلی به تواناییهای شناختی کودکان آسیب نمیزند و انجام بازیهای ویدیویی واقعاً میتواند به تقویت هوش کمک کند.»
برای رسیدن به این نتیجه، محققان نزدیک به ۱۰۰۰۰ کودک بین ۹ تا ۱۰ ساله را بررسی کردند که به طور متوسط روزانه ۲.۵ ساعت تلویزیون یا ویدیوهای آنلاین تماشا میکردند ۱ ساعت بازی ویدیویی انجام میدادند و ۳۰ دقیقه را به معاشرت آنلاین با دوستان یا خانواده میگذراندند. دو سال بعد آنها دادههای ۵۰۰۰ نفر از این کودکان را مقایسه کردند و دریافتند کسانی که بیشتر از حد متوسط بازی ویدیویی انجام داده بودند ضریب هوشیشان ۲.۵ نمره بیشتر از میانگین رشد افزایش یافته بود.
این افزایش نمره IQ بر اساس عملکرد آنها در وظایفی شامل کنترل خود، تفکر انعطافپذیر، حافظه، درک مطلب و پردازش دیداری-فضایی بود.
تورکل کلینگبرگ، استاد علوم اعصاب شناختی در دپارتمان علوم اعصاب موسسه کارولینسکا میگوید: «ما تأثیرات رفتار مرتبط با صفحهنمایش را بر فعالیت بدنی، خواب، سلامت روان یا عملکرد تحصیلی بررسی نکردیم، بنابراین نمیتوانیم در مورد آن چیزی بگوییم.»
محققان همچنین اشاره کردند که در کودکانی که بیشتر از حد معمول تلویزیون تماشا کرده یا در شبکههای اجتماعی وقت گذرانده بودند هیچ افزایش نمرهای در IQ مشاهده نشد.
کودکانی که با عجله این مطلب را برای والدین خود میبرند باید مراقب باشند، زیرا IQ تنها یکی از عواملی است که تحت تأثیر بازیهای ویدیویی قرار میگیرد. کلینگبرگ تکرار میکند: «ما تأثیرات این رفتار را بر فعالیت بدنی، خواب، سلامت روان یا عملکرد تحصیلی بررسی نکردیم.» او افزود: «ما اکنون در حال مطالعه تأثیرات سایر عوامل محیطی و چگونگی ارتباط اثرات شناختی با رشد مغز در دوران کودکی هستیم.»
این مطالعه برای کسانی که معتقدند بازیهای ویدیویی برای کودکان مفید است و کسانی که به بازی کردن علاقه دارند، خبر بسیار خوبی است. با این حال، میدانیم که بازیهای ویدیویی در صورت انجام بیش از حد میتوانند مشکلات جدی ایجاد کنند. مطالعات نشان میدهد که بازی کردن با چاقی مرتبط است، زیرا وقتی تمام روز جلوی صفحهنمایش مینشینید، زمان زیادی برای ورزش نخواهید داشت. بازی بیش از حد همچنین با افسردگی، اضطراب، پرخاشگری، کمبود خواب، بیخوابی و اختلالات ریتم شبانهروزی مرتبط است.
اعتیاد به بازیهای ویدیویی نیز به یک مشکل جدی تبدیل شده و ممکن است بیش از ۶۰ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده باشد. والدین باید نسبت به علائم اعتیاد به بازی در فرزندان خود هوشیار باشند که شامل از دست دادن علاقه به سرگرمیهای دیگر، علائم ترک در زمانی که بازی نمیکنند و پرخاشگری است.
مانند هر چیز دیگری، کلید بهرهمندی حداکثری از بازی تبدیل این فعالیت به بخشی از یک سبک زندگی متعادل است که شامل فعالیت بدنی فراوان، معاشرت با دوستان، خواب کافی، تغذیه خوب و زمان مناسب برای مطالعه باشد. موسسه ذهن کودک (Child Mind Institute) توصیه میکند کودکان بالای ۶ سال در روزهای مدرسه حداکثر ۱ ساعت و در آخر هفتهها ۲ ساعت بازی کنند. برای کودکان زیر ۶ سال این زمان نباید از ۳۰ دقیقه در روز تجاوز کند.
نگارش: محمدصادق شریعتی